داوری: سخنی در کارنامه ساواک

کتاب «داوری: سخنی در کارنامه ساواک» اثری از منوچهر هاشمی، از مدیران ارشد سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک)، است که پس از انقلاب اسلامی و در دوران اقامت او در خارج از ایران منتشر شد. هاشمی سال‌ها در ساواک فعالیت داشت و ریاست اداره کل هشتم (ضدجاسوسی) و همچنین مدیریت ساواک در استان‌های فارس و خراسان را بر عهده داشت؛ ازاین‌رو، کتاب او از معدود روایت‌های مفصل درباره ساختار و عملکرد ساواک است که از سوی یکی از مسئولان بلندپایه این سازمان نوشته شده است. این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۷۳ توسط انتشارات ارس در لندن منتشر شد و بعدها چاپ‌های دیگری نیز از آن انتشار یافت.
هاشمی در این کتاب تلاش می‌کند به انتقادها و اتهام‌هایی که متوجه ساواک بوده پاسخ دهد و از عملکرد این سازمان دفاع کند یا برخی روایت‌های رایج درباره آن را به چالش بکشد. او درباره شکل‌گیری ساواک، ساختار اداری، شیوه‌های فعالیت، روابط آن با دستگاه‌های امنیتی خارجی، موضوعات ضدجاسوسی، فعالیت گروه‌های سیاسی مخالف حکومت پهلوی و همچنین وقایع منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ دیدگاه خود را ارائه می‌دهد. به همین دلیل، کتاب بیش از آنکه یک پژوهش دانشگاهی بی‌طرف باشد، نوعی روایت و دفاعیه از منظر یکی از مدیران سابق ساواک به شمار می‌آید. از نظر پژوهشی، این اثر به دلیل آنکه نویسنده در متن بسیاری از رویدادها حضور داشته، یک منبع دست‌اول محسوب می‌شود؛ اما مورخان معمولاً تاکید می‌کنند که مانند دیگر خاطرات و روایت‌های شخصی، باید در کنار اسناد آرشیوی، خاطرات دیگر بازیگران و پژوهش‌های مستقل مطالعه شود، زیرا دیدگاه و داوری نویسنده می‌تواند بر نحوه روایت او تاثیر گذاشته باشد. به همین دلیل، پژوهشگران تاریخ معاصر ایران معمولاً از این کتاب به عنوان یکی از منابع مهم برای شناخت نگاه درونی مدیران ساواک استفاده می‌کنند، نه به عنوان تنها روایت معتبر از عملکرد این سازمان.