مجموعه مقالاتی در باب جغرافیای تاریخی ایران کهن و نواحی مجاور آن

از متن کتاب:
کالودیوس بطلمیوس در اواسط قرن دوم میلادی نوشته‌هایی از جغرافیای آن عهد دنیای شناخته‌شده جهان برجای گذاشته که بعداً در اواخر قرن ۱۵ میلادی در روم، نقشه‌هایی بر اساس آن نوشته‌ها تهیه کردند که برای شناسایی نام و نشان شهرهای کهن و بسیاری از شهرهای حالیه، از جمله در مورد ایران، کمک فراوان می‌نماید.
مطابق موسی خورنی، مورخ و جغرافی‌نویس عهد بالش و قباد ساسانی، اخبار و اطلاعات جغرافی بطلمیوس از جهان قدیم، در عهد بطلمیوس، توسط فرستاده رومیان به اطراف و اکناف جهان فراهم شده بود.
این تحقیق که نمی‌تواند کمال مطلوب باشد، در تلاش برای شناسایی این شهرها و قصبه‌ها است.
نام شهرهای آگوانی/آلبانیا/اران (سرزمین آتش) در نقشه بطلمیوسی با نواحی قابل قیاس کنونی و سابق آنها از این قرار هستند:
تاگودا (تاووز)، سامیا (شمکور)، باکچیا (= محل ثروت، گنجه)، دگالنا (داشکسن)، نیگا (نوخا)، آلبینا (= محل سفید، آغدام)، موسیکا (کازاخ)، سامونیس (سومگائیت)، پورتئه آلبانیا (دربند)، بزیاتا (برزنج)، بروسا (برذعه)، گائترا (گوکجه)، آدیبال (امیشلی)، مامچیا (مینگه‌چائور)، آلبانیا (= محل آلوو/آتش، باکو)، آلاموس (داوچی)، شاداشا (شابران)، سمینا (شاماخی)، سکاشینا (شکی)، توگوا (قره‌چوخور، شیروان)، گائوفون (کوبا)، سانینا (به سانسکریت یعنی گود افتاده، نفت‌چالا)، گباله (قبله)، کوبوتا (کوباچی)، میسیا (مرزه)، یوبوال (جوالچ)، ایونا (آو-یونه، عیونا/محل چشمه، بولاغ)، امبوال (بیلقان)، اوسیکا (اوردوباد)، آرساراتا (آستارا)، ساکالبینا (هشت‌پر) و چلواتا (سالیانی)...