خلاصه کتاب چرا دین؟

یک روایت شخصی

خلاصه کتاب «چرا دین؟» (Why Religion?) اشاره‌ایست بر کتاب «الین پیگلز» (Elaine Pagels)، پژوهشگر تاریخ ادیان و نویسنده آمریکایی که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. پیگلز، استاد بازنشسته دین در دانشگاه پرینستون و از برجسته‌ترین پژوهشگران مسیحیت نخستین است و آثارش، از جمله The Gnostic Gospels، نقش مهمی در معرفی متون و جریان‌های کمتر شناخته‌شده مسیحیت اولیه داشته‌اند.
پیگلز در این کتاب از قالب پژوهش تاریخی صرف فاصله می‌گیرد و پرسشی بسیار شخصی و در عین حال بنیادی را مطرح می‌کند: چرا انسان هنوز به دین نیاز دارد؟ او برای پاسخ به این پرسش، تجربه‌های زندگی خودش را با سال‌ها پژوهش درباره دین درهم می‌آمیزد و نشان می‌دهد که باورها و سنت‌های دینی چگونه می‌توانند در مواجهه با رنج، فقدان، مرگ و جست‌وجوی معنا نقش داشته باشند.
بخش مهمی از کتاب به تجربه‌های دردناک زندگی نویسنده اختصاص دارد؛ از مرگ فرزند خردسالش گرفته تا مرگ ناگهانی همسرش، فیزیکدان هاینتس پیگلز (Heinz Pagels). این فقدان‌ها باعث شدند او بار دیگر به پرسش‌هایی درباره ایمان، معنا، سوگ و ظرفیت انسان برای ادامه دادن زندگی بازگردد. در نتیجه، کتاب هم‌زمان یک خاطره‌نگاری شخصی، تاملی فلسفی و بررسی‌ای درباره قدرت و ماندگاری دین است.

بخشی از کتاب چرا دین:
«در یک بعدازظهر صافِ ماه آوریل، وقتی پانزده ساله بودم و در خانه‌مان در پالو آلتو زندگی می‌کردم، چند نفر از دوستان دبیرستانم از من دعوت کردند به سان‌فرانسیسکو برویم و در گردهمایی عظیم «جنگ صلیبی برای مسیح» به سخنرانی بیلی گراهام گوش بدهیم. نمی‌دانستم باید انتظار چه چیزی را داشته باشم. اصلاً چرا دوستانم این‌قدر مشتاق دیدن این مرد بودند؟ بااین‌حال، هر اتفاقی در سان‌فرانسیسکو می‌توانست هیجان‌انگیزتر از یک یکشنبه خواب‌آلود میان چمن‌های مرتب و کوتاه‌شده حومه پالو آلتو باشد.
زود راه افتادیم و یکی از پدرها رانندگی کرد، چون شنیده بودیم جمعیت عظیمی به سمت ورزشگاهی به نام «کاو پالِس» سرازیر می‌شوند؛ سالن بسکتبالی در نزدیکی کندل‌استیک پارک، همان‌جایی که یک بار ویلی میز را دیده بودم که توپ را از ورزشگاه بیرون فرستاد و یک هوم‌ران تماشایی ثبت کرد. خوشحال بودیم که سه ساعت زودتر رسیدیم، چون سکوها هم آن زمان و هم حالا پرسر‌وصدا و فشرده بودند. روزنامه سان‌فرانسیسکو کرونیکل نوشته بود هجده هزار نفر داخل سالن جا گرفته بودند و پنج هزار نفر دیگر در پارکینگ ایستاده بودند. جاده‌ها هم تا کیلومترها در هر جهت از ماشین‌ها بند آمده بود. وقتی مراسم بالاخره شروع شد، از شنیدن گروه کر عظیم گراهام که برای جمعیت مشتاق سرود «شسته‌شده در خون بره» را می‌خواند، شگفت‌زده شدم. بعد لحظه اصلی فرا رسید و واعظی خوش‌چهره و پرشور شروع به صحبت کرد. ابتدا آرام حرف می‌زد و هشدار داد که سخنانش برای روشنفکران و استادان دانشگاه یعنی همان مراجع معتبر در دنیایی که من در آن زندگی می‌کردم احمقانه و غیرمنطقی به نظر خواهد رسید؛ و واقعاً هم همین‌طور بود. او شروع کرد به نقل‌قول از اشعیای نبی: «آه، ای قوم گناهکار!» سپس با شدت بیشتری آمریکا را سرزنش کرد؛ کشوری که حدود دو دهه پیش، بمب‌های اتمی بر هیروشیما و ناگازاکی انداخته و بیش از صد هزار غیرنظامی را کشته بود، و حالا هم با فرستادن درخشان‌ترین ذهن‌هایش به سمت ساخت سلاح‌های هسته‌ای هرچه هولناک‌تر، راه خود را ادامه می‌داد.
جا خورده بودم. به من آموخته بودند که علم سرچشمه همه خردهاست و آمریکا معیار جهانیِ درست و نادرست. هیچ‌وقت نشنیده بودم کسی کاستی‌های این دو را چنین صریح به رخ بکشد. وقتی گراهام صدایش را بالا برد و مسیحیانی را محکوم کرد که از کتاب مقدس برای توجیه برده‌داری و دفاع از نژادپرستی استفاده می‌کردند و در همان حال فقرا و فقر معنوی خودمان را نادیده می‌گرفتند، کاملاً مجذوب حرف‌هایش شدم.»