آتش و خاکستر: زندگی نامه تصویری ۱۰ کارآفرین برتر

کمیک آرتیست: ساناز سهیلی، عارفه ازگلی
مدیر هنری: رضا دولت زاده

پیشگفتار نویسنده:
کتاب حاضر، تجربه ای متفاوت در ثبت تاریخ شفاهی و صنعتی ایران است. اگر متن های مرسوم اقتصادی بر اعداد و ارقام استوارند، این اثر بر «روایت» و «تصویر» بنا شده است. هدف از گردآوری این مجموعه نه صرفاً بازنشر وقایع تاریخی، بلکه بازآفرینی لحظاتی است که در آن «ایده» به «صنعت» گره خورد و نام‌هایی چون لاجوردی، خیامی، خسروشاهی و دیگران را به بخشی از شناسنامه ی مدرنیته ی ایرانی تبدیل کرد.
چرا روایت مصور؟ گذار از کلمه به قاب در فرایند تولید این کتاب، اصلی ترین دغدغه، چگونگی برقراری ارتباط با مخاطبی بود که لزوماً پژوهشگر تاریخ نیست؛ اما به دنبال ریشه های کارآفرینی در این مرزوبوم می‌گردد. «قالب کمیک» یا روایت مصور، نه یک انتخاب تزیینی، بلکه یک ضرورت رسانه ای برای شکستن خشکی تاریخ صنعت بود. در این قالب درام کارآفرینی دیده می‌شود؛ جایی که اراده‌ی محسن آزمایش در برابر موانع تولید قد علم می‌کند یا وسواس رفوگران برای رسیدن به کیفیت مطلوب یک نوشت افزار ساده در خطوط چهره اش نمایان می‌شود.
جغرافیا و زمانه احیا می شود؛ از معماری خاص کارخانه های صنایع بهشهر تا طراحی داخلی اولین فروشگاه‌های کفش ملی اینها جزئیاتی هستند که در متن های نوشتاری گم می‌شوند اما در قابهای مصور، مخاطب را به قلب دهه‌های چهل و پنجاه می برند.
از نبوغ فردی تا میراث ملی انتخاب این ده چهره بر اساس تنوع نبوغ و اثرگذاری پایدار برندهایشان صورت گرفته است. در این صفحات خواننده با لایه های متفاوتی از «ساختن» روبه رو می شود از مدیریت سیستمی و مدرن خاندان لاجوردی و لاجوردیان گرفته تا نگاه انسان دوستانه و پیشرو محسن خلیلی در شرکت بوتان، از نبوغ محمدتقی برخوردار در تشخیص نیاز بازار لوازم خانگی تا ظرافت‌های تولید انبوه در کارخانه ی بیسکویت تهرانچی. روایت عالی نسب و ایستادگی‌اش بر سر کیفیت کالای ملی در کنار حماسه ی صنعتی خیامی‌ها و ایروانی، نشان دهنده‌ی یک بلوغ جمعی در بخش خصوصی آن دوران است. همچنین نگاهی به زندگی آزمایش و خسروشاهی‌ها نشان می‌دهد که چطور رویاهای بزرگ از درون کوچکترین کارگاه‌ها به بزرگترین مجتمع های صنعتی خاورمیانه تبدیل شدند.
رویکرد کتاب، این کتاب عامدانه بر روی فرایند «خلق» متمرکز شده است. منطق حاکم بر این اثر، ستایش نبوغ «کارآفرینی» به عنوان یک دارایی ملی است. برای این کتاب اهمیت خاندان خسروشاهی نه در فرجام کارخانه هایشان بلکه در «فرهنگ تولیدی» و «استاندارد اخلاقی» است که آن‌ها به صنعت غذایی ایران تزریق کردند. این نبوغ برخلاف اموال، نه از بین رفتنی است و نه انتقال یافتنی؛ بلکه میراثی است که باید از دل قاب‌های تصویر به نسل‌های بعدی سپرده شود.
این مجموعه، فراخوانی است برای تماشای مسیری که طی شد؛ مسیری که در آن، کارآفرین ایرانی ثابت کرد می‌تواند در ترازهای جهانی بیندیشد و بسازد. امید است که این فرم بصری نوین پنجره ای تازه به سوی شناخت کسانی بگشاید که نام ایران را بر کالاهایشان حک کردند و «اعتبار» را به صنعت این سرزمین بازگرداندند.
فریده عنایتی