ترجمه و شرح لهوف: زندگانی اباعبدالله الحسین (ع)

اللهوف علی قتلی الطفوف

کتاب «اللهوف علی قتلی الطفوف» که در فارسی بیشتر با نام «لهوف» شناخته می‌شود، از مشهورترین مقتل‌های مربوط به واقعه عاشوراست و نوشته سید رضی‌الدین علی بن موسی بن طاووس حلی، عالم و عارف شیعه قرن هفتم هجری، است. این کتاب با نام‌های دیگری مانند «الملهوف علی قتلی الطفوف» و «اللهوف فی قتلی الطفوف» نیز در منابع و نسخه‌ها آمده است. انتساب آن به ابن طاووس قطعی دانسته شده و خود او نیز در آثار دیگرش از این کتاب یاد کرده است.
لهوف در اصل کتابی نسبتاً کوتاه و فشرده است که ابن طاووس آن را برای آشنایی زائران و مسافران با حوادث کربلا فراهم کرده بود. به همین دلیل برخلاف برخی مقتل‌های مفصل، وارد جزئیات طولانی نمی‌شود و روایت را با نثری نسبتاً روان و پیوسته پیش می‌برد.
ساختار کتاب بر سه بخش یا «مسلک» استوار است: بخش نخست به وقایع پیش از عاشورا، از ولادت امام حسین(ع) و حوادث منتهی به حرکت او از مدینه تا روز عاشورا می‌پردازد؛ بخش دوم وقایع روز عاشورا و شهادت امام حسین و یارانش را روایت می‌کند؛ و بخش سوم حوادث پس از شهادت، از فرستادن سرهای کشته‌شدگان به کوفه و اسارت خاندان امام حسین تا حرکت آنان به شام و بازگشت به مدینه را دنبال می‌کند. یکی از ویژگی‌های مهم لهوف، روایت داستان‌وار و منسجم آن است.
ابن طاووس مطالبی را که از منابع مختلف در اختیار داشته گرد آورده و تلاش کرده با حذف تکرارها، روایتی یکپارچه از حادثه ارائه کند. در عین حال، باید توجه داشت که کتاب یک اثر تاریخ‌نگاری انتقادی به معنای امروزی نیست. ابن طاووس در بسیاری از موارد سلسله کامل اسناد روایات را نیاورده و همین مسئله باعث می‌شود برای بررسی تاریخی جزئیات یک روایت، نتوان صرفاً به لهوف اکتفا کرد و لازم است مطالب آن با منابع قدیمی‌تر و دیگر مقتل‌ها مقایسه شود. اهمیت لهوف فقط به قدمت آن محدود نمی‌شود؛ این کتاب در شکل‌گیری روایت و ادبیات سوگوارانه شیعی درباره عاشورا تاثیر زیادی داشته و قرن‌ها مورد توجه عالمان و مرثیه‌خوانان بوده است.