فریاد خاموش

از مقدمه کتاب:
در داستان دراز «فریاد خاموش» ذبیح الله پیمان عشق مقوله مهم است و زمینه اصلی توطئه و بحران و انتظار و اوج داستانی قرار گرفته است و اساسی ترین کشش پیش برنده در نظام شکل و محتوا و ساخت اثر بر دوش آن نهاده شده است.
خلق داستان به وسیله حرکت و گفت وگو بدون این که نویسنده دخالت چندانی برای توصیف مستقیم حوادث، خلق و خوی شخصیتها و موقعیت اشیاء و محیط داستان به خرج دهد به طور کلی ویژگی اصلی داستان فریاد خاموش را تشکیل می دهد. به سخن دقیقتر حرکت زمان و گستره مکان در ذات حرکت و اعمال شخصیتها در محتوا و فرم به کیفیتی درونی بدل می شوند که شتاب یا کندی و حصر یا گسترش آن تابعی از منطق عمل و عکس العمل آدمهاست و برای پیمان کمتر مجال توصیف مستقیم و بی رابطه وجود دارد و «عشق» به عاملی ویژه در ساختار داستان و پیام محتوا تبدیل می شود.
دانشگاه، صنف، خیابانها، شهر، خانه مریم و... به عنوان مکان داستان هرگز پیشاپیش و مستقیم توصیف نمی شوند، بلکه خواننده در وقوف تدریجی بر صحنه، وقوع حوادث و زمینه حرکت شخصیتها خود به خود و کاملاً طبیعی از طریق ایجاد رابطه با کنشها و واکنشها و گفت و گوی مریم و فرشته و حبیب و منیژه و استاد ایرج و سایر آدمهای داستان قرار می گیرد. برای خواننده اثر در حقیقت بیرون از محیط دانشگاه مکانهای مشابه دیگری متصور نیست و از برای او جز این جهان محصور در مدار بسته عمل و گفتار آدمها با آن مناسبات ویژه جهان دیگری وجود ندارد.
بیگمان «فریاد خاموش» با ساختی یکدست و منسجم و با تعبیه عناصر فرم، محتوا و زبان در معماری داستان کم نقص ترین اثر ذبیح الله پیمان است و به لحاظ ساخت تراژیک و تا حدی عمیق آن اثریست قابل اعتناء و در خور نقد و بررسی...