تفسیر نور - جلد ۱

تفسیر نور اثر حجت‌الاسلام محسن قرائتی از شناخته‌شده‌ترین تفاسیر معاصر قرآن به زبان فارسی است که با هدف ارائه تفسیری روان، کاربردی و قابل فهم برای عموم مخاطبان تدوین شده است. این مجموعه حاصل سال‌ها تدریس و جلسات تفسیر قرآن نویسنده است و در قالب ده جلد، تمام آیات قرآن کریم را از سوره حمد تا سوره ناس دربر می‌گیرد. نگارش این اثر از دهه ۱۳۶۰ آغاز شد و طی سال‌ها با بازنگری و تکمیل منتشر شد تا به یکی از پرخواننده‌ترین تفاسیر فارسی تبدیل شود.
روش تفسیری محسن قرائتی در این مجموعه، ترتیبی و تربیتی است؛ بدین معنا که آیات به ترتیب قرآن تفسیر شده‌اند، اما تاکید اصلی بر استخراج پیام‌های اخلاقی، تربیتی، اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی از هر آیه است. در بیشتر موارد، پس از ترجمه و توضیح کوتاه واژگان، مفهوم آیات با زبانی ساده بیان می‌شود و سپس بخشی با عنوان «پیام‌ها» نکات کاربردی و درس‌های قابل استفاده در زندگی فردی و اجتماعی را ارائه می‌کند. نویسنده برای توضیح آیات از روایات معتبر، آیات مرتبط قرآن، دیدگاه مفسران شیعه و در مواردی منابع اهل سنت نیز بهره گرفته، اما از ورود به مباحث پیچیده ادبی، فلسفی یا اختلافات گسترده تفسیری پرهیز کرده است.
ویژگی برجسته این تفسیر، نثر روان، اختصار، توجه به نیازهای مخاطب امروز و پرهیز از اصطلاحات تخصصی است. به همین دلیل، تفسیر نور بیشتر برای مطالعه عمومی، آموزش قرآن، جلسات فرهنگی، مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز دینی مورد استفاده قرار می‌گیرد و بسیاری از مربیان و معلمان قرآن آن را به‌عنوان منبعی مناسب برای آشنایی اولیه با مفاهیم قرآن معرفی می‌کنند. البته پژوهشگران علوم قرآنی این اثر را در زمره تفاسیر عمومی و هدایتی قرار می‌دهند، نه یک تفسیر تخصصی و اجتهادی؛ ازاین‌رو برای مطالعات عمیق‌تر در حوزه مباحث فقهی، کلامی یا ادبی، معمولاً در کنار تفاسیر مفصل‌تری مانند المیزان یا مجمع‌البیان مطالعه می‌شود. با این حال، تفسیر نور به دلیل سادگی بیان، انسجام ساختار و تاکید بر کاربرد عملی آموزه‌های قرآن، جایگاه ویژه‌ای در میان تفاسیر معاصر فارسی پیدا کرده است.