شبخند

این کتاب برای اولین و آخرین بار اولین لیست لو رفته کارمندان رسمی ساواک را در دسترس قرار داد. بسیاری از افراد این لیست، چند ماه بعد به کار بازگشتند. اولین سری دعوت شدگان از قسمت بین‌المللی بودند. دوستان محقق به تشابه نام خانوادگی اعضاء مخصوصاً در شهرهای کوچک دقت فرمایید که نشان دهنده عدم توجه به شایسته سالاری است.

آیتی نزدیک بیست سال مبلغ بود و خود ذکر می کند،چون مقامی داده نشد، به مخالفان پیوست. جالب اینکه این کتاب در سال ۱۳۰۷ نوشته شده و آیتی با تمسخر، پیش بینی بهاءالله در مورد نابودی عثمانی را مطرح کرده، اشتباه بودن آن را دلیل دروغگو بودن می داند، البته می دانیم که درست بود، یا پیش بینی جنگ جهانی، پیشنهاد سازمان بین الملل، پیشنهاد زبان واحد، پیشنها پول واحد، پیش نهاد یک ارتش واحد مانند ناتو، پیشنهاد محکمه بین الملل مانند لاهه و.... تمام پیش نهادهایی که میدانیم آیتی حق داشت به آنها بخندد.

ایکاش بجای حمله شخصی و شخصیتی به محتوا و قوانین این آیین پرداخته می‌شد و سعی در رد آنها می‌شد. مثلا ممنوعیت وجود طبقه روحانی قابل بحث است یا ممنوعیت امر به معروف یا جایگزینی تمیزی و کثیفی بجای نجاست و عدم وجود نجسی در صورت شستشو یا استرلیزه بودن. آزادی حجاب بانوان و کنترل رفتار مردان توسط خودشان و ....

تنها با توسط به توهم توطئه و عنوان کردن تاثیر قدرت های استعماری، نمی توان یک حرکت یا جنبش مردمی را منکوب کرد. به دوستان توصیه می کنم متون مکتوب هر نحله فکری و تاثیرات آن در جامعه را مطالعه کنند. برای مثال حرکت فاطمه قره العین و حرکت مقابله با تبعیض زنان و حرکت های اخیر جامعه در راه زدودن تاثیر تبعیض آمیز جنسیت می تواند روشنگر باشد یا قانون ممنوعیت امر به معروف و نهی از منکر در این تفکر و ممنوعیت وجود طبقه روحانی.

سندیت این کتاب رد شده است. شخصی که به نام نویسنده نام برده می شود، سالها بعد از تاریخ ادعایی منصبی در وزارت خارجه روسیه داشته است و هیچگاه کتابی ننوشته. جالب اینکه اسناد انتشار یافته نشان می دهد که حکومت روسیه چندین بار،طی مکاتباتی خواهان دور کردن بابیان از سرحدات، توسط دولت ایران شده است چون خطر تاثیر افکار آنان را جدی گرفته بود، همان افکاری که بعد ها منجر به انقلاب مشروطه شد.