صدرا آصف

این کتاب را میتوان بهترین گزینش از مثنوی شریف مولانا دانست. تسلط و احاطه ملاحسین واعظ کاشفی بر مثنوی معنوی مولوی اهجاب برانگیز است که چگونه این مرد با این کتاب شریف مانوس بوده و غیر از آن در آن عهدی که رایانه و موتور های جستجو و نرم‌افزارهایی که با فشردن یک کلید به راحتی ابیات را در اختیار آدمی قرار می‌دهد، نبوده، اما گویی ذهن ملاحسین دقیقاً مانند این برنامه‌ها کار می‌کرده که او در هر موضوعی که به آن پرداخته تربیتی از هر جای مثنوی که با آن در ارتباط بوده را در کنار هم آورده است. مثال بسیار زیبایی دکتر عبدالکریم سروش برای کار او زده‌اند و آنهم اینکه گویی ابیات مثنوی شریف مانند پرندگانی نشسته بر شاخسار یک درخت بوده‌اند و ذهن کاشفی همچون صفیری که در این هرجا این مرغان را که به آن مطلب ارتباط داشته به سوی خود کشیده است. تقسیم بندی‌های آن که به شیوه کهن صوفیان بوده را در توضیحات دکر کرده‌اند و تین حقیر از بازگویی آنها پرهیز می‌کنم و اطاله بلاطائل نمیدهم. در پایان به همگان خصوصاً عاشقان مولانا که امروزه فرصت کمتری دارند تا همه مثنوی را بخوانند، این کتاب بسیار عالی است.

کتاب شعر العجم علامه شبلی نعمان از کتبی است که چون به مقالات و آثار افراد صاحب نظر در حوزه شعر و ادب فارسی مراجعه کنید در قسمت منابع و مآخد حتما نام آن را خواهید دید. این کتاب با وجود حجم اندکش به نسبت کتابهایی چون تاریخ ادبیات دکتر صفا ، مطالب بسیار مفیدی دارد و البته این اثر بیشتر حالت تحلیلی دارد تا اینکه صرفا تاریخ ادبیات باشد و او دوره‌های مختلف شعر فارسی را تحلیل کرده. از میان ارکان و اساطین ادب فارسی تنها کسی را که به آن نپرداخته مولانا جلال‌الدین بلخی است که خود به آن اعتراف می‌کند چرا که در اثری مجزا او به مولانا پرداخته و دیگر در اینجا سخنی نیاورده‌است.

این کتاب از جمله منابع و ماخذ در موزه پژوهش در شعر فارسی است. هیچ محققی از آن مستغنی نیست و هر کس بخواهد که در حوزه شعر فارسی تحقیق یا پژوهشی کند ، چون در منابع و مآخذ خود نام این کتاب را بیاورد به شرط آنکه حقیقتا از آن استفاده کرده باشد ، آن اثر ارزش خواندن دارد.

یکی از بزرگترین عنایات حضرت حق که نصیب این کمترین شده‌است، شاگردی در محضر استاد دکتر دزفولیان است و خداوند این اکرام خویش را به محبت ویژه استاد به حقیر به اتمام رسانیده است. غیر از جامع‌الطراف بودن و احاطه‌ی علمی بر مطالب ادبی و استادی به معنای اخص و اتم کلمه، انسانی بسیار متواضع و شهرت پرهیز است. تخصص ایشان در دو حوزه ادبیات عرفانی و نیز ادبیات حماسی مثال زدنی است و حقیر کمتر استاد و دانشمندی را دیدم که به اندازه ایشان شاهنامه شناس باشد و بر دقائق و ظرایف و نکات شاهنامه احاطه و تسلط داشته باشد. همچنین در ادب عرفانی دید عمیق و نگاه ویژه‌ای دارد. از جمله خصیصه‌های بسیار بارز و در خور تحسین ایشان ایجاز در کلام است، بسیاری از اساتید بزرگ هستند که برای تبیین مسائل بسیار قلم فرسایی می‌کنند تا حق مطلب را ادا کنند و خصوصا در این روزگار که همواره با کمبود وقت مواجه هستیم خواندن کتابهای حجیم کار دشواری است ولی در نوشته‌های استاد خصوصا شرح گلشن راز و دفتر اول مثنوی نهایت اختصار و ایجاز و اداء حق مطلب و فهم و درک آن کار هرکسی نیست. خداوند وجود بسیار ارزشمند ایشان را حفظ نماید و به ایشان طول عمر با عزت عنایت فرماید تا امثال حقیر بتوانند هرچه بیشتر از محضر چنین نوادری بیشتر بهره‌مند شوند.

مطالعه این کتاب در شرایط کنونی به نظر می‌رسد که از جمله لوازم زندگی ایرانی است. مردم ایران هرگز روی آزادی و دکوکراسی را نخواهد دید مگر اینکه سطح دانش خود را نسبت به این مفاهیم بالا ببرد. متاسفانه آنچه در جامعه دیده می‌شود عدم طح مناسب آگاهی عموم مردم است. وقتی جامعه دانشگاهی ما مطالعه ندارد دیگر وضعیت جامعه مشخص است. در این کتاب دست کم روحیات فرهنگی خودمان و اینکه چگونه با هر شرایطی سازگار می‌شویم و اینکه رفتار در مقابل مشکلات مردم بیش از آنکه کنشی فعالانه باشد ، واکنشی منفعلانه است، و این ضعف را بازرگان در فرهنگ ما به نیکی دریافته بود.