ادب الکبیر و ادب الصغیر

درباره شخصیت علمی و ادبی ابن مقفع بیشتر مورخینی که از وی شرح حال نوشته‌اند، توجه آنان بیشتر به مراتب فصاحت و بلاغت و کلمات قصار او بوده است که شامل پند و اندرز و راهنمایی‌های سودمندی است که از اندیشه‌ای بلند و فکری رسا و خو و خصلتی نیکو و سرشتی آمیخته با خیرخواهی و مردم‌دوستی او تراوش کرده است و در حقیقت برای زندگی دستورالعملی است راهگشا در وصول به پیروزی و موفقیت. این کتاب دربرگیرنده دو رساله از نوشتارهای ابن مقفع است که از زبان عربی به زبان فارسی برگردانده شده است. «ادب کبیر» رساله‌ای است که از اندرزنامه‌های ایرانی و همچنین از تجربه‌های مولف در زندگی شخصی، سرچشمه گرفته است. جنبه اخلاقی کتاب کاملا عملی است. اندرزهایش به ندرت به یک سطح عالی اخلاقی می‌رسد و محدود است به آداب معاشرت، زیرکی و بهره‌جویی از عواطف نفسانی به سود خویش. مولف در مقدمه کتاب «ادب صغیر»، حاجت عقل به ادب و تاثیر آن در رشد عقل انسان را بررسی کرده است.