آینده زبان فارسی

سخنرانی دکتر محمد مقدم، استاد زبانشناسی دانشگاه تهران در باشگاه مهرگان، دوشنبه سوم دیماه ۱۳۴۱

کتاب «آینده زبان فارسی» نوشته محمد مقدم، زبان‌شناس برجسته ایرانی، یکی از سخنرانی‌های مهم او در زمینه بررسی وضعیت و سرنوشت زبان فارسی است. این کتاب در سال ۱۳۴۱ خورشیدی در تهران منتشر شده است. محمد مقدم از نخستین زبان‌شناسان دانشگاهی ایران بود که دکترای زبان‌شناسی خود را از دانشگاه پرینستون دریافت کرد و سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس زبان‌های باستانی ایران، به‌ویژه اوستایی و فارسی باستان، پرداخت.
در کتاب «آینده زبان فارسی»، محمد مقدم به بررسی روند تحول زبان فارسی و چالش‌هایی می‌پردازد که این زبان در دوران جدید با آن روبه‌رو است. او با نگاهی زبان‌شناختی، درباره ضرورت شناخت علمی زبان، تحول طبیعی واژگان و ساختارهای زبانی، تاثیر شرایط اجتماعی و فرهنگی بر زبان، و راه‌های حفظ توانایی و پویایی زبان فارسی بحث می‌کند. مقدم در این اثر برخلاف نگاه صرفاً ادبی و سنتی به زبان، زبان فارسی را پدیده‌ای زنده و در حال تغییر می‌داند که برای ادامه حیات خود نیازمند پژوهش علمی، توجه به نیازهای روز و توانایی سازگاری با مفاهیم جدید است. بخش مهمی از دیدگاه او به مسئله گسترش دانش و فناوری در جهان جدید مربوط می‌شود و اینکه زبان فارسی چگونه باید ظرفیت لازم برای بیان مفاهیم تازه علمی و فرهنگی را پیدا کند.
این کتاب همچنین بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های خاص محمد مقدم درباره اصلاح و توسعه زبان فارسی است؛ دیدگاه‌هایی که گاه با جریان‌های رایج فرهنگستانی و سنتی تفاوت داشت. او از جمله پژوهشگرانی بود که بر اهمیت شناخت ریشه‌های تاریخی زبان ایرانی و پیوند میان فارسی امروز با زبان‌های ایرانی باستان تاکید می‌کرد.