قهوه خانه سورات یا جنگ هفتاد و دو ملت

کتاب «قهوه‌خانه سورات یا جنگ هفتاد و دو ملت» اثری از نویسنده فرانسوی برناردن دو سن‌پیر (Bernardin de Saint-Pierre) است که در فارسی با ترجمه محمدعلی جمال‌زاده منتشر شده است. این اثر در اصل یکی از داستان‌های فلسفی و تمثیلی برناردن دو سن‌پیر، نویسنده فرانسوی سده هجدهم میلادی، است و در ترجمه فارسی با عنوان «جنگ هفتاد و دو ملت» نیز شناخته می‌شود.
داستان در قهوه‌خانه‌ای در شهر سورات هند می‌گذرد؛ جایی که نمایندگان ادیان و باورهای گوناگون گرد هم می‌آیند و هر یک دیدگاه خود را درباره حقیقت، خداشناسی و راه درست زندگی بیان می‌کند. نویسنده از طریق گفت‌وگوی میان این افراد، به موضوعاتی مانند اختلاف‌های مذهبی، تعصب، برداشت‌های متفاوت انسان‌ها از حقیقت و امکان رسیدن به همزیستی میان پیروان ادیان مختلف می‌پردازد.
برناردن دو سن‌پیر نویسنده و گیاه‌شناس فرانسوی بود که بیشتر با رمان «پل و ویرژینی» شناخته می‌شود. آثار او معمولاً دارای گرایش‌های اخلاقی، طبیعت‌گرایانه و انتقادی نسبت به برخی رفتارهای اجتماعی انسان‌ها هستند. «قهوه‌خانه سورات» نیز در همین سنت ادبی قرار می‌گیرد و با استفاده از قالب داستانی، پرسش‌هایی درباره دین، اخلاق و رفتار انسان مطرح می‌کند. ترجمه محمدعلی جمال‌زاده از این اثر تنها یک ترجمه لفظ‌به‌لفظ نیست، بلکه نمونه‌ای از ترجمه‌های اقتباسی اوست که در آن عناصر فرهنگی و زبانی برای خواننده فارسی‌زبان بازآفرینی شده‌اند. پژوهش‌های ادبی نیز به تفاوت‌ها و ویژگی‌های ترجمه جمال‌زاده در انتقال مفاهیم اجتماعی و فلسفی این داستان اشاره کرده‌اند.