تاج القصص - جلد 1 - از قصه آدم تا پایان قصه یعقوب

تاج القصص، اثر ابونصر احمد بن محمد بخاری، کتابی است دو جلدی به زبان فارسی با موضوع علوم قرآنی و داستان‌های قرآن. این اثر به تصحیح سید علی آل ‌داود رسیده و همو مقدمه کاملی بر آن نوشته است. نویسنده در این اثر در پی بیان داستان‌های قرآنی است و در راستای بیان این داستان‌ها باورهای عامیانه را نیز در میان مطالب کتاب گنجانده است و حتی می‌توان گفت برخی از مطالب کتاب زاییده ذهن اسطوره‌ساز خود اوست.
«این کتاب که در متن اثر و در فهارس نسخ خطی از آن با نام تاج القصص یاد می‌شود، در شمار مهم‌ترین متون فارسی قرن پنجم هجری و سال تألیف آن به تصریح مؤلف در سرآغاز جلد دوم در 475 ق/1082م، است. بااینکه نسخ خطی موجود این اثر بی‌تردید در ادوار گوناگون دستخوش تصرف و تغییر فراوان شده، لکن این نکته از اهمیت اصل کتاب نمی‌کاهد. مؤلف اصلی و نگارنده این کتاب ابونصر احمد بخاری است و وی آن را در سال مذکور از استادش ابوالقاسم محمود جیهانی در بلخ شنیده و مطالب او را همراه با سخنانی از خود به رشته نگارش درآورده است. طبعا انشای کتاب و نثر آن را باید اثر بخاری دانست؛ گو آنکه به‌یقین بخش‌های اصلی کتاب، زاده طبع ابوالقاسم محمود جیهانی از دانشمندان ناشناخته آن روزگار است.
موضوع تاج القصص، داستان‌های پیامبران به زبان فارسی است. بااینکه پیش از نگارش این کتاب، چند ترجمه و تفسیر قرآن کریم به فارسی تألیف شده بود، لیکن در موضوع داستان‌های انبیا تا این زمان، کتابی مستقل با این تفصیل پدید نیامده بود. قصص الانبیای نیشابوری، هرچند اثری متعلق به قرن پنجم شمرده شده، لیکن سال تألیف آن به‌دقت معین نیست و محتملا هم‌زمان با تاج القصص یا اندکی پس از آن به رشته نگارش درآمده است؛ اما قصص الانبیای نیشابوری از نظر حجم و مقدار از نیمِ تاج القصص کوتاه‌تر است.

تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر آثار‏‫، ‏‫۱۳۸۶.‬