دو مقاله درباره آ. س. ماکارنکو و روش تربیتی او

کتاب «دو مقاله درباره آ. س. ماکارنکو و روش تربیتی او» مجموعه‌ای از دو نوشته درباره اندیشه‌ها و شیوه آموزشی آنتون سیمیونوویچ ماکارنکو، مربی و نظریه‌پرداز برجسته تعلیم و تربیت اتحاد جماهیر شوروی، است که یکی را ماکسیم گورکی و دیگری را ویکتور فینک نوشته‌اند. این اثر بیشتر به معرفی شخصیت، فعالیت‌های آموزشی و مبانی روش تربیتی ماکارنکو می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه او با تکیه بر کار گروهی، مسئولیت‌پذیری، انضباط، مشارکت اجتماعی و آموزش همراه با کار توانست در بازپروری کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بزهکار پس از انقلاب روسیه و جنگ داخلی موفق عمل کند. در مقاله ماکسیم گورکی، بیش از هر چیز بر شخصیت انسانی، توان مدیریتی و نقش اجتماعی ماکارنکو تاکید شده و او به عنوان مربی‌ای معرفی می‌شود که با ایمان به ظرفیت رشد انسان، توانست نوجوانانی را که جامعه از آن‌ها ناامید شده بود به افرادی مسئول و سازنده تبدیل کند. مقاله ویکتور فینک نیز با نگاهی تحلیلی‌تر، اصول روش تربیتی ماکارنکو را بررسی می‌کند و به موضوعاتی مانند خودگردانی جمعی، نقش کار مولد در آموزش، تربیت اخلاقی، مسئولیت فرد در برابر جمع و پیوند میان آموزش نظری و تجربه عملی می‌پردازد. این دو مقاله در کنار یکدیگر تصویری روشن از دیدگاه‌های تربیتی ماکارنکو و جایگاه او در تاریخ آموزش و پرورش شوروی ارائه می‌کنند.
این کتاب از این جهت ارزشمند است که نوشته‌های آن توسط افرادی است که ماکارنکو را از نزدیک می‌شناختند و در شکل‌گیری شهرت او نقش داشتند. بنابراین، علاوه بر معرفی اندیشه‌های تربیتی، تصویری از فضای فرهنگی و آموزشی اتحاد شوروی در دهه‌های نخست پس از انقلاب نیز ارائه می‌دهد. البته باید توجه داشت که متن‌ها تا حدی رنگ‌وبوی ایدئولوژیک آن دوران را دارند و در ستایش ماکارنکو نوشته شده‌اند.