ایران در دو سده واپسین

از پیش گفتار:
این کتاب در خارج از کشور در دو جلد تحت عناوین: فروپاشی نظام سنتی و زایش سرمایه داری در ایران و جامعه ایران در دوران رضاشاه به ترتیب در سالهای ۱۳۵۴ و ۱۳۵۶ نشر یافت و در دوران انقلاب ناشرین ناشناخته ای آن را تکثیر کردند.
اینک این دو جلد با برخی اصلاحات در یک جلد و تحت عنوان «ایران در دو سده واپسین» نشر می یابد در واقع بررسی تاریخ دو قرن اخیر برای درک ژرف ریشه و کنه حوادث و پدیده های جامعه ما در زمان معاصر، دریافت عمیق منطق خاص تکامل حوادث در کشور ما که خود شرط و مقدمه ضرور داشتن دید درست در مبارزه اجتماعی است، اهمیت عملی فراوانی دارد که درباره آن سخنوری و استدلال زاید است و بر ارباب بصیرت پوشیده نیست. عامل دیگری که ضرورت این کار را برجسته تر می کند، انتشار روزافزون پژوهشهای تاریخی و تحلیلهای اجتماعی سیاسی درباره این دوران از طرف آن مولفانی است که یا به جامعه شناسی علمی باور ندارند و یا آن را به شکل نارسا و انحرافی درک می کنند و به همین نحو نیز انطباق می دهند.
تاریخ برای کسی که با بسیج علمی به سراغ آن نرود، پیوسته انبان در همی از رخدادها است که به سفسطه گو به همان اندازه امکان استناد به اسناد و واقعیات می دهد که به جوینده حقیقت، زیرا تنها با گزین کردن واقعیات نمونه وار که مظهر بروز قوانین نهانی تاریخ است و تنها با تنظیم تحلیلی این واقعیات بر پایه اسلوب علمی، رها از پیشداوری ها آزاد از اغراض میتوان مسیر حقیقی تاریخ را ترسیم کرد. خطر سفسطه های تاریخی در آن است که با ایجاد منظره ناسره ای از تحقیق و تحلیل دامی فریبا می گسترد که افراد خالی الذهن آسان در آن می افتند زیرا همه کس را فرصت و امکان آن نیست که انبوه فاکتها و اسناد تاریخی را بررسی کند و یا اگر بررسی کرد آنها را به درستی درک نماید و منطق درونی آنها را به درستی بیرون کشد. سفسطه شبه تاریخی، پیوسته حربه ای است گمراه ساز و لذا خطرناک البته سیر حوادث گذشت زمان ماهرانه ترین سفسطه های تاریخی را روزی برملا خواهد ساخت و نهان ها عیان خواهد شد ولی تا دوران معینی این سفسطه ها قدرت تاثیر و گمراه سازی دارند و گاه حتی میتوانند داوری خطایی را چنان رسوخ دهند که تادیری دریافت و اصلاح آن دشوار است...