چگونه امپراتوری بریتانیا به زوال گرائید؟

سخن کوتاه:
امپراتوری مردم جزیره نشین انگلستان که آفتاب بر پرچم آن غروب نمی کرد و گرداگرد کره زمین گسترده بود، در حدود ۳۳ میلیون کیلومتر مربع از پنج قاره جهان را در هر پنج قاره در بر می گرفت از سده هفدهم بتدریج پایه گرفت. گو که از نهصد سال پیش که پادشاهان انگلند بر مردمان اسکاتلند و ولز و سپس در دوران جمهوری مذهبی (کالوینی) کرامول کشیش بر مردمان ایرلند فرمانروایی یافتند، در خود جزیره و پیرامون آن حرکت استعمارگری انگلیسیها آغاز شده بود. اما براستی از روزی که عنوان «امپراتوری هند» به ملکه ویکتوریا - «مادر بزرگ» شهریاران اروپایی- داده شد، تا زوال رسمی آن حدود صد سال بیشتر به درازا نیانجامید و درست در پایان جنگ جهانی دوم که لیبی و سومالی ایتالیا هم به قلمرو امپراتوری پیوسته بود، زوال رسمی آن آغاز شد یعنی اوج و حضیض آن همراه گشت. البته هنوز هم بیاری دولتمردان مردان سپاهی، بازرگانان، کشیشان، ماجراجویان، کاشفان و جهانگردان وابسته به لندن، نفوذ غیر مستقیم جزیره نشینان نامتناسب با نیروی اقتصادی و نظامی ایشان، در بسیاری نقاط جهان گسترده است و می توانند حتی رئیس جمهورانی چون روزولت و کارتر را در ایالتهای متحد آمریکا و وزیرانی چون لیتوینف و بریا را در روسیه شوروی تحت نفوذ خود داشته باشند.