زندگی سیاسی خاندان قوام السلطنه

کتاب «زندگی سیاسی خاندان قوام‌السلطنه» نوشته مهدی فَرُّخ اثری تاریخی سیاسی است که به بررسی نقش و جایگاه خاندان قوام در سیاست ایران، به‌ویژه از دوره قاجار تا سال‌های آغازین پهلوی، می‌پردازد. نویسنده که خود از رجال اداری و دیپلماتیک ایران بوده و با فضای سیاسی زمانه آشنایی نزدیک داشته، روایتش را هم بر پایه اسناد و هم بر تجربه مستقیم ارائه می‌کند.
در کتاب، ابتدا ریشه خانوادگی قوام‌ها و نفوذ آنان در ساختار حکومتی فارس توضیح داده می‌شود؛ سپس به زندگی و کارنامه قوام‌الملک‌ها پرداخته می‌شود؛ بزرگانی که در شیراز قدرت محلی گسترده‌ای داشتند و در تعادل‌سازی میان حکومت مرکزی و نیروهای منطقه‌ای نقشی تعیین‌کننده ایفا می‌کردند. پس از آن، بخش مهم کتاب به قوام‌السلطنه (احمد قوام) اختصاص دارد؛ سیاستمداری که چندین‌بار نخست‌وزیر شد و در رویدادهای مهمی مانند بحران آذربایجان، مناسبات ایران و شوروی، و کشمکش‌های سیاسی دوران رضاشاه و پس از شهریور ۱۳۲۰ نقشی برجسته داشت.
کتاب به‌جای روایت‌گری صرف، شخصیت‌ها را در بستر رخدادهای سیاسی و اجتماعی زمانه تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این خاندان توانست میان سیاست محلی، ساخت قدرت مرکزی و تحولات بین‌المللی پیوند برقرار کند. نگاه نویسنده گاه ستایش‌آمیز، گاه انتقادی و اغلب مبتنی بر تجربه و شناخت نزدیک از سازوکار قدرت در ایران اوایل قرن بیستم است.