بازی استریندبرگ

نمایشنامه «بازی استریندبرگ» در واقع نسخه‌ای بازآفرینی‌شده از نمایشنامه‌ی «رقص مرگ» اثر آگوست استریندبرگ است که فریدریش دورنمات آن را با عنوان آلمانی Play Strindberg در سال ۱۹۶۹ نوشته است. دورنمات در این اثر به جای اینکه صرفاً یک اقتباس وفادارانه انجام دهد، ساختار و لحن تراژدی تلخ استریندبرگ را می‌گیرد و آن را به یک کمدی سیاه و گزنده تبدیل می‌کند؛ چیزی که کاملاً با نگاه فلسفی و طنز تلخ خودش هماهنگ است. داستان همچنان حول یک زوج مسن و فرسوده می‌چرخد که در یک رابطه‌ی زناشویی خفه‌کننده گیر افتاده‌اند و سال‌هاست در جزیره‌ای دورافتاده، در فضایی شبیه به یک دژ نظامی، یکدیگر را آزار می‌دهند. اما در نسخه‌ی دورنمات، این جنگ روانی و عاطفی بیش از آنکه صرفاً تراژیک باشد، به شکل اغراق‌شده و گاه طنزآمیز نمایش داده می‌شود و مرز بین جدیت و پوچی مدام جابه‌جا می‌شود.
دورنمات در این بازنویسی، نگاه بدبینانه‌ی استریندبرگ به ازدواج و فروپاشی روابط انسانی را حفظ می‌کند، اما آن را به سطحی فلسفی‌تر و جهان‌شمول‌تر می‌برد؛ جایی که زندگی انسانی اساساً به یک بازی بی‌معنا و تکرارشونده شبیه می‌شود. شخصیت‌ها در این نسخه نه فقط قربانی رابطه‌ی شخصی خود، بلکه اسیر ساختارهای قدرت، عادت و زبان هستند. نتیجه اثری است که همزمان هم خنده‌دار است و هم آزاردهنده، چون خنده‌اش از دل ناامیدی می‌آید.
در این میان، نگاه دورنمات به جبر و تصادف هم پررنگ است؛ او معمولاً معتقد است که انسان‌ها تصور می‌کنند کنترل زندگی‌شان را دارند، اما در عمل در شبکه‌ای از موقعیت‌های تصادفی و تصمیم‌های اشتباه گرفتارند. «بازی استریندبرگ» هم همین ایده را در قالب یک نبرد زناشویی طولانی و فرساینده نشان می‌دهد، جایی که پیروزی یا شکست معنای مشخصی ندارد و خود «بازی» مهم‌تر از نتیجه‌ی آن است.