یادداشت های تاریخی و فرهنگی - جلد ۶

درباره تاریخ و فرهنگ اساطیری ایران

از متن کتاب:
سنگهواک (دانای سخن، شهر نواز) که خواهر ارنواز دختر جمشید یا ضحاک به شمار رفته است همان آمیتیس (بی نهایت دانا) دختر آستیاگ و همسر دیگر فریدون (کوروش) است.
در نام شهرنواز (شهرناز) واژه شهر عربی در معنی دانا جایگزین سنگهه اوستایی (دانا) در نام اوستایی سنگهواک دانای گفتار شده است که با نام مادر زرتشت سپیتمان (سپیتاک سپیتمان پسر خوانده کوروش) یعنی دا- اوختو (دانای گفتار) مترادف است.
رهام از پهلوانان گودرزیان شاهنامه در اساس تاریخی خود همان رهام از خاندان مهران است
رهام (یاور باشکوه) نام سرپرست پیروز، پسر یزدگرد یکم که از خانواده مهران بود. بعد از مرگ یزدگرد وقتی که پسر بزرگ یزدگرد هرمز سوم در سال ۴۵۷ - ۴۵۹ م به تخت سلطنت نشست، برادر کوچک هرمز یعنی پیروز یا فیروز به کمک ملازم و سرپرستش رهام در جنگی که بین دو برادر در گرفت، پس از اینکه هرمز سوم به دست رهام کشته شد که یکی دیگر از عوامل پیروزی برادر کوچتر مورد حمایت بودن وی از طرف موبدان و نجبا بود، پیروز اول در سال ۴۵۹ - ۴۸۳ م به تخت سلطنت تکیه زد لازم به ذکر است در مدت جنگ دو برادر مادرشان دینگ در تیسفون سلطنت
می کرد...