سپر بلا

«سپر بلا» عنوان فارسی رمان The Scapegoat اثر دافنه دوموریه (Daphne du Maurier) است؛ رمانی که نخستین‌بار در ۱۹۵۷ منتشر شد و از آثار مهم دوره میانی کارنامه نویسنده به شمار می‌آید.
داستان درباره جان، استاد انگلیسی تاریخ فرانسه، است که هنگام سفر در فرانسه با مردی فرانسوی به نام ژان دو گه (Jean de Gué) روبه‌رو می‌شود؛ مردی که از نظر چهره و صدا تقریباً بدل خودِ اوست. این شباهت عجیب خیلی زود از یک تصادف جالب به موقعیتی خطرناک تبدیل می‌شود: ژان پس از شبی که با جان می‌گذراند، هویت و مدارک او را برمی‌دارد و ناپدید می‌شود و جان ناچار می‌شود جای او را بگیرد. جان در نقش ژان وارد زندگی خانواده دو گه می‌شود؛ خانواده‌ای اشرافی و گرفتار که در عمارتی قدیمی زندگی می‌کنند و در میان اعضای آن، کشمکش‌های خانوادگی، روابط پنهانی، کینه‌های قدیمی و رازهای حل‌نشده وجود دارد. از طرف دیگر، کارخانه شیشه‌سازی خانواده نیز با مشکلات مالی روبه‌روست. جان که در ابتدا فقط می‌خواهد از این موقعیت عجیب جان سالم به در ببرد، کم‌کم درگیر زندگی این خانواده می‌شود و تلاش می‌کند بخشی از مشکلاتی را که ژان به وجود آورده، اصلاح کند.
یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های رمان، همین بازی با هویت است. جان در ابتدا مردی تنها، سرخورده و ناراضی از زندگی خودش است؛ اما وقتی ناگهان در زندگی شخص دیگری قرار می‌گیرد، مجبور می‌شود درباره خودش نیز دوباره فکر کند. پرسش اصلی فقط این نیست که «چگونه می‌توانم نقش شخص دیگری را بازی کنم؟»، بلکه به‌تدریج به این پرسش می‌رسد که اگر فرصت داشتیم زندگی‌مان را از نو و در قالب فردی دیگر تجربه کنیم، آیا واقعاً آدم دیگری می‌شدیم؟
عنوان The Scapegoat نیز معنای مهمی در ساختار داستان دارد؛ «scapegoat» به معنای بلاگردان یا کسی است که تقصیرها و گناهان دیگران بر گردن او انداخته می‌شود. عنوان فارسی «سپر بلا» نیز همین مفهوم را منتقل می‌کند. از نظر سبک، رمان ترکیبی از تعلیق، راز، روابط خانوادگی و کاوش روان‌شناختی در مسئله هویت است. دوموریه از یک موقعیت تقریباً غیرواقعی ملاقات دو انسان کاملاً شبیه به هم استفاده می‌کند تا روابط و زخم‌های پنهان یک خانواده را آشکار کند.