تعلیم و تربیت دمکراسی در ایران
امتیاز شما
نویسنده:
بدرالملوک بامداد
امتیاز شما
کتاب «تعلیم و تربیت دمکراسی در ایران» از آثار کمترشناخته‌شده اما بسیار جالب بدرالملوک بامداد است؛ به‌خصوص اگر بخواهیم تاریخ اندیشه درباره آموزش، تربیت زنان و مفهوم دموکراسی در ایرانِ میانه قرن بیستم را بررسی کنیم.
اهمیت کتاب تا حد زیادی در زمان انتشارش است. سال ۱۳۲۹، یعنی چند سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، دوره‌ای است که بحث درباره دموکراسی، آموزش عمومی، حقوق اجتماعی و نقش شهروند در ایران جدی‌تر شده بود. از سوی دیگر، در همان دهه آثار جان دیویی نیز به فارسی راه پیدا کرده بودند؛ برای نمونه «آموزشگاه‌های فردا» در ۱۳۲۸ و ترجمه «مقدمه‌ای بر فلسفه آموزش و پرورش یا دموکراسی و آموزش و پرورش» در ۱۳۲۹ منتشر شد. بنابراین کتاب بامداد را می‌توان در فضای فکری مهمی قرار داد که در آن آموزش و پرورش دیگر صرفاً انتقال معلومات نبود، بلکه با مسئله ساختن جامعه و شهروند جدید پیوند می‌خورد.
در این رساله سه موضوع را مورد بحث قرار گرفته است:
۱- کشف و تربیت استعدادهای فردی انسانی که فرهنگ امروز اهمیت خاصی برای آنها قائل است.
۲- آماده ساختن محیط تربیت بطوریکه آموزش و پرورش بتواند عملی و موثر واقع بشود.
۳- بیرون آوردن موضوع های درسی از حالت تئوری و غیر عملی و بکار بردن آنها در راه اصلاح زندگی فردی و همگانی.
هر کجا ضرورت ایجاب کرده از ذکر اشتباهات مدارس ایران و انتقاد درباره آنها خودداری نشده اما همانطور که عیب‌های آنها گفته شده، چاره‌ای برای آنها نیز نشان داده شده است. چون آموزش و پرورش بمنزله رشته ممند و پیوسته ایست که از اول تا آخر عمر قابل گسستن و جدا کردن نیست با اینکه منظور بحث درباره دبیرستانها و تربیت جوانان است، از پایه و بنیاد این بنا یعنی تربیت دبستانی هم ذکری بمیان آمده است.
بامداد از تعبیر «تعلیم و تربیت دمکراسی» استفاده می‌کند؛ یعنی دموکراسی را صرفاً یک نظام سیاسی نمی‌بیند، بلکه مسئله تربیت انسان‌هایی را پیش می‌کشد که بتوانند در یک جامعه دموکراتیک زندگی کنند. از این منظر، پرسش اصلی کتاب را می‌توان چنین خلاصه کرد: اگر قرار باشد جامعه‌ای دموکراتیک شکل بگیرد، مدرسه و نظام تربیتی آن جامعه باید چگونه باشد؟
این موضوع با مسیر فکری خود بامداد نیز کاملاً سازگار است. او فقط نویسنده‌ای درباره زنان نبود؛ آموزگار و فعال حوزه تعلیم و تربیت نیز بود و آثار دیگری همچون «روان‌شناسی تربیت»، «هدف پرورش زن» و «تدبیر منزل و دستور بچه‌داری» داشت. کتاب «تدبیر منزل» نیز با هدف استفاده دختران دبیرستانی نوشته شده بود و خود بامداد در مقدمه‌اش توضیح می‌دهد که تجربه‌اش در تعلیم و تربیت او را به ضرورت آموزش مسائل خانه و خانواده برای دختران ایرانی رسانده است.
اهمیت کتاب تا حد زیادی در زمان انتشارش است. سال ۱۳۲۹، یعنی چند سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، دوره‌ای است که بحث درباره دموکراسی، آموزش عمومی، حقوق اجتماعی و نقش شهروند در ایران جدی‌تر شده بود. از سوی دیگر، در همان دهه آثار جان دیویی نیز به فارسی راه پیدا کرده بودند؛ برای نمونه «آموزشگاه‌های فردا» در ۱۳۲۸ و ترجمه «مقدمه‌ای بر فلسفه آموزش و پرورش یا دموکراسی و آموزش و پرورش» در ۱۳۲۹ منتشر شد. بنابراین کتاب بامداد را می‌توان در فضای فکری مهمی قرار داد که در آن آموزش و پرورش دیگر صرفاً انتقال معلومات نبود، بلکه با مسئله ساختن جامعه و شهروند جدید پیوند می‌خورد.
در این رساله سه موضوع را مورد بحث قرار گرفته است:
۱- کشف و تربیت استعدادهای فردی انسانی که فرهنگ امروز اهمیت خاصی برای آنها قائل است.
۲- آماده ساختن محیط تربیت بطوریکه آموزش و پرورش بتواند عملی و موثر واقع بشود.
۳- بیرون آوردن موضوع های درسی از حالت تئوری و غیر عملی و بکار بردن آنها در راه اصلاح زندگی فردی و همگانی.
هر کجا ضرورت ایجاب کرده از ذکر اشتباهات مدارس ایران و انتقاد درباره آنها خودداری نشده اما همانطور که عیب‌های آنها گفته شده، چاره‌ای برای آنها نیز نشان داده شده است. چون آموزش و پرورش بمنزله رشته ممند و پیوسته ایست که از اول تا آخر عمر قابل گسستن و جدا کردن نیست با اینکه منظور بحث درباره دبیرستانها و تربیت جوانان است، از پایه و بنیاد این بنا یعنی تربیت دبستانی هم ذکری بمیان آمده است.
بامداد از تعبیر «تعلیم و تربیت دمکراسی» استفاده می‌کند؛ یعنی دموکراسی را صرفاً یک نظام سیاسی نمی‌بیند، بلکه مسئله تربیت انسان‌هایی را پیش می‌کشد که بتوانند در یک جامعه دموکراتیک زندگی کنند. از این منظر، پرسش اصلی کتاب را می‌توان چنین خلاصه کرد: اگر قرار باشد جامعه‌ای دموکراتیک شکل بگیرد، مدرسه و نظام تربیتی آن جامعه باید چگونه باشد؟
این موضوع با مسیر فکری خود بامداد نیز کاملاً سازگار است. او فقط نویسنده‌ای درباره زنان نبود؛ آموزگار و فعال حوزه تعلیم و تربیت نیز بود و آثار دیگری همچون «روان‌شناسی تربیت»، «هدف پرورش زن» و «تدبیر منزل و دستور بچه‌داری» داشت. کتاب «تدبیر منزل» نیز با هدف استفاده دختران دبیرستانی نوشته شده بود و خود بامداد در مقدمه‌اش توضیح می‌دهد که تجربه‌اش در تعلیم و تربیت او را به ضرورت آموزش مسائل خانه و خانواده برای دختران ایرانی رسانده است.
آپلود شده توسط:
نانوشته
1405/06/14
دیدگاه‌های کتاب الکترونیکی تعلیم و تربیت دمکراسی در ایران