مخزن فهم ها

به کوشش: ابوالفضل صبرآمیز

تاریخ تفکر - فهم‌ها - جهان انسانی - تاریخ‌شناسی ذهن - تحول مفاهیم

از پیشگفتار تدوینگر:
همان طور که از اسم کتاب می توانید حدس بزنید با کتابی رایج و فرضیه ای آشنا، سروکار ندارید. این کتاب «مخزن فهم‌ها» در ادامه ی تلاشهای نویسنده اش «بهین اربابی»، برای معرفی فرضیه ای به اسم «نامتون» است.
مخزن یا جهان شناسایی که این کتاب قصد توضیح آن را دارد، اصطلاحی خاص فرضیه ی نامتون است. ادعا این است که ما انسانها در جهانی ناشناخته به نام جهان شناسایی یا مخزن، زندگی می کنیم؛ یا به عبارت بهتر جهانی که در آن زندگی میکنیم بر خلاف تصور، جهان عرفی یا مادی ای که فکر می کنیم، نیست؛ بلکه جهان شناسایی و مخزن است. این جهان شناسایی همچون یک جا و فضا، در برگیرنده ی هر آن چیز شناختی ای است که وجود داشته و دارد. یکی از راه های بیان مخزن این است که نشان داده شود چرا ما انسانهای معاصر، نمی توانیم (هیچ) درکی/فهمی از بت بدوی داشته باشیم؛ و متقابلاً یک انسان بدوی چندهزار سال پیش نیز نمی تواند درکی حسی داشته باشد غیر از آنچه که از بتش داشته و البته مخزن، جا را برای حضور آن فهم حس های بدویان در فهم‌های امروزین ما نیز باز نگه می دارد. مخزن با اصطلاحاتی مثل «زیست جهان» یا «فرهنگ» و ... در نظریات عرفی و جا افتاده -که از آنها به نام «مطوون» در این کتاب یاد می شود - شباهت های ظاهری و کلان دارد؛ ولی نباید با آنها یکی گرفته شود؛ به علاوه این اصطلاحات نیز، با معرفی مخزن، بازتعریف می شوند.
از نظر کتاب مخزن ادامه ی طبیعی و ضروری تکامل تحول داروینی است؛ در واقع، تکامل زیستی داروینیک ادامه اش به صورت نرمتر در ذهن داران (مغز-بدن)های انسانی، و آنهم با سرعتی تصاعدی تر است و موجودات زنده موجودات این جهان ناپیدا که ادامه ی تکامل زیستیک داروین هستند، فهم / حسها هستند.
پس محتویات مخزن، فهم‌ها/حس‌ها یا در این کتاب «ژفهم‌ها» هستند؛ و نه مفاهیم. همینجا باید ذکر کنیم که ژفهم یا فهم‌ها مهمترین اصطلاح فرضیه ی نامتون برای فرار از چنگال [مفهوم]، به عنوان یک ابزار قدرتمند نظریه ی رقیبش (مطوون) است. توجه کنید که «فلسفه، تاریخ مفهوم» نیز بوده و از جهتی مفهوم، «سرپوشی» برای فلسفه/تفکر فلسفی مطوونی است. به همین دلیل، «فهم؛ و نه (ضدش): مفهوم» یکی از اساسی ترین نکات نامتون است. در همین ابتدا، رگه هایی از متفاوت بودن این فرضیه از فرضیات آشنا و مطوونی مشخص است (؟) و غریب بودن آن حس می شود...