خلاصه کتاب واکسن سازان

روایت پشت صحنه ساخت واکسن آکسفورد آسترازنکا و رقابت برای مهار ویروس

خلاصه کتاب «واکسن‌سازان» (Vaxxers) جمع‌بندی اثر مشترک «سارا گیلبرت» (Sarah Gilbert) و «کاترین گرین» (Catherine Green)، دو دانشمند بریتانیایی دانشگاه آکسفورد است که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد. گیلبرت استاد واکسن‌شناسی دانشگاه آکسفورد و از چهره‌های اصلی پروژه واکسن آکسفورد–آسترازنکا بود و گرین نیز در حوزه زیست‌شناسی و تولید واکسن برای آزمایش‌های بالینی فعالیت دارد.
این کتاب روایت پشت‌صحنه یکی از مهم‌ترین تلاش‌های علمی دوران همه‌گیری کووید-۱۹ است؛ تلاشی که از نخستین گزارش‌ها درباره بیماری جدید در اوایل سال ۲۰۲۰ آغاز شد و در مدت زمانی بسیار کوتاه به طراحی و تولید واکسن آکسفورد–آسترازنکا انجامید. نویسندگان از تجربه‌های شخصی خود در آزمایشگاه، فشار شدید زمان، همکاری میان پژوهشگران و چالش‌های علمی و اجرایی ساخت واکسن سخن می‌گویند.
کتاب فقط داستان ساخت یک واکسن نیست؛ بلکه تلاش می‌کند توضیح دهد که واکسن چگونه ساخته می‌شود، چرا روند توسعه آن با وجود سرعت بالا می‌تواند بر پایه مراحل علمی و نظارتی انجام شود و چگونه دانشمندان در شرایط بحرانی با حجم عظیمی از مسئولیت و توجه عمومی روبه‌رو می‌شوند.

بخشی از کتاب واکسن‌سازان:
«این داستان یک رقابت است؛ اما نه آن‌طور که اغلب نشان داده شده، یعنی رقابتی میان دانشمندانی که هرکدام در حال ساخت واکسن خودشان بودند. وقتی میلیاردها نفر در جهان نیاز به محافظت داشتند، از همان ابتدا روشن بود که به هر تعداد واکسن موثر که بتوانیم تولید کنیم نیاز خواهیم داشت؛ ترجیحاً واکسن‌هایی که با فناوری‌های مختلف ساخته شده باشند تا اگر یکی از آن‌ها شکست خورد، دیگری بتواند جای آن را بگیرد؛ واکسن‌هایی که با مواد اولیه متفاوت تولید شوند تا احتمال کمبود جهانی مواد کاهش پیدا کند؛ و در کشورهای مختلف ساخته شوند تا از احتکار و ملی‌گرایی واکسنی جلوگیری شود.
رقابت واقعی، رقابت با ویروسی ویرانگر بود؛ ویروسی که جان میلیون‌ها نفر را گرفت، زندگی و معیشت بسیاری را نابود کرد، مدارس را خالی کرد، عزیزان را از هم جدا ساخت و جوامع را به تعطیلی کشاند. این رقابتی بود که حتی در همان ماه‌های نخست سال ۲۰۲۰، وقتی دنیا وارد قرنطینه شد، از بعضی جنبه‌ها آن را از قبل باخته بودیم.
این مسابقه هنوز هم ادامه دارد، چون گونه‌های جهش‌یافته ویروس می‌توانند از واکسن‌ها و درمان‌هایی که برای مهار همه‌گیری ساخته‌ایم فرار کنند. و اگر روزی از خط پایان عبور کنیم، متاسفانه فرصت زیادی برای جشن گرفتن نخواهیم داشت، چون احتمالاً همان موقع باید خودمان را برای همه‌گیری بعدی آماده کنیم.
من و همکارم، کاترین، در تابستان ۲۰۲۰ تصمیم گرفتیم این کتاب را بنویسیم. تا آن زمان، واکسن خودمان را طراحی کرده بودیم واکسنی که امروز به نام واکسن آکسفورد–آسترازنکا شناخته می‌شود آن را ساخته بودیم و آزمایش‌هایش را آغاز کرده بودیم. نسبتاً مطمئن بودیم که واکسن جواب خواهد داد، اما هنوز داده‌های لازم برای اثبات این موضوع را نداشتیم.»