پنجاه سال کانون نویسندگان ایران - جلد ۱

گردآوری و پژوهش: کمیسیون پنجاه سالگی کانون نویسندگان ایران

نزدیک به شصت سال از عمر کانون نویسندگان ایران می‌گذرد، عمری که تمامی آن در شرایط استبدادی دو حکومت طی شده و تاریخی پرفراز و نشیب را در عرصه مبارزه با سانسور و تحقق آزادی بیان شکل داده است. کتاب چهار جلدی «پنجاه سال کانون نویسندگان ایران» روایت این فراز و نشیب، روایت زیستن و ایستادگی کردن در شرایط پرسرکوب است. جای شگفتی نبود هنگامی که خود کتاب نیز گرفتار آن شرایط شد؛ راوی به موضوع روایت خود گرفتار آمد. کتاب در اوایل سال ۱۳۹۷، در پنجاه سالگی کانون، با تیراژی کم‌شمار منتشر شد اما ماموران امنیتی یورش آوردند و نسخه‌های آن را توقیف کردند. مشکلات دیگر نیز موجب شد کتاب تا امسال منتشر نشود. با این همه در چند سال اخیر هیئت تحریریه کمیسیون پنجاه سالگی کانون که مسئول پژوهش و تدوین کتاب بود، به رفع نواقص و نیز ویرایش آن پرداخت. تلاش هیئت تحریریه بر این بوده است که تاریخ پنجاه ساله کانون تا جای ممکن روشن، بدون نقص و کامل باشد اما «طول زمان و وسعت فعالیت کانون و به ویژه گسیختگی‌های تحمیل‌شده به آن ما را وامی‌دارد که برای استفاده از واژه «کامل»محتاط باشیم. کامل نیست اما لازم است بشود. شما می‌توانید در تکمیل کردن مجموعه با یافتن نقص‌های احتمالی و پرکردن خلاء‌ها، با فرستادن اطلاعات، عکس یا سندهای مربوط ما را یاری دهید» (از پیشگفتار جلد اول).
کتاب «پنجاه سال کانون نویسندگان ایران» در چهار جلد تدوین شده است. جلد یکم شامل دو دفتر است که در دفتر نخست شرح فعالیت‌های پنجاه ساله کانون و در دفتر دوم «تقویم سرکوب» (آزار، زندان، قتل) آمده است. جلد دوم به معرفی ارکان کانون (هیئت دبیران، منشی، بازرسان و صندوقدار در دوره‌های مختلف) و مقاله و گفتگو با شماری از اعضا اختصاص داده شده و جلد سوم شامل بیانیه‌ها، اطلاعیه‌ها و نامه‌های منتشر‌شده کانون از سال ۴۷ تا انتهای سال ۹۶ است. «در این مجموعه تصویری قابل درک از اوج و فرودها و افت و خیزهای نیم قرن حرکت کانون مشاهده می‌کنیم. نبض کانون، گاه تند و گاه کند، در قالب واژه‌ها میان بیانیه‌ها، اطلاعیه‌ها و پیام‌ها و نامه‌هایش می‌زند؛ فهم حیات کانون بدون اطلاع از این انتشارات و درک آن‌ها، اگر غیر ممکن نباشد، بس دشوار است.» (از پیشگفتار جلد سوم). جلد چهارم مجموعه‌ای است از پوسترهای منتشر‌شده کانون، که البته تعدادی از آنها را نیافتیم و امیدواریم به یاری و همراهی دیگران.
این کتاب پیشکش می‌شود به همه جانباختگان و کوشندگان راه آزادی بیان، مخالفان بی‌تخفیف سانسور و به همه آن‌ها که «آزادی بیان بی‌هیچ حصر و استثنا» را سرلوحه تلاش‌های خود قرار داده‌اند. و نیز به یاد سعید سلطانپور، غفار حسینی، احمد میرعلایی، محمد مختاری، محمدجعفر پوینده و بکتاش آبتین