در پیرامون تاریخ بیهقی - جلد ۲

در پیرامون تاریخ بیهقی - جلد ۱:
http://ketabnak.com/comment.php?dlid=۲۲۹۵۰

شامل آثار گمشده ابوالفضل بیهقی و تاریخ غزنویان

همان گونه که فردوسی از طریق بیان تاریخ اسطوره‌ای و پهلوانی و بخشی از رویدادهای ترایخ، برای زنده نگه داشتن زبان فارسی عمری صرف کرد، بیهقی نیز تاریخ را بهانه قرار داد و با بهره‌گیری از وقایع تاریخی و درآمیختن آن با مضامین اخلاقی و جذبه‌های ادبی به گونه دیگری در حفظ زبان فارسی سرمایه عمرش را پرداخت. (ص ۱۴مقدمه) اما کتاب حاضر مطالعه‌ای بین رشته‌ای است که پژوهشگر با پیش رو قرار دادن ملاک و معیارهای اخلاقی و حکمت عملی به بررسی تاریخ بیهقی پرداخته است. (ص ۱۱) به گفته مولف کتاب؛ هدف اصلی بیهقی بی‌تردید نوشتن «متنی حکمی اخلاقی در پوشش تاریخ» است. اما شرایط دربار غزنوی با نوشتن متنی حکمی اخلاقی مناسبت نداشت. محیط سیاسی نیز برنمی‌تابید که این همه مصداق از دربار غزنوی برای رذیلت‌ها و شرارت‌ها و زعارت‌ها ذکر شود و یا این که ترفندهای سیاسی را امر غیر اخلاقی معرفی کنند. از این رو بیهقی به عنوان یک مورخ به امر معمولی تاریخ‌نگاری مشغول می‌شود و تعیین مرز خوبی از بدی، و تشخیص حق از ناحق، درستی و سلامتی از نادرستی و ناراستی که دردسر آفرین است، کار فرعی او محسوب می‌شود. البته این گمان بیهقی بود که بدین شیوه می‌تواند از آسیب قدرت در امان باشد و آنچه را لازم می‌داند بنویسد. در صورتی که نابودی بخش اعظم نوشته‌های او، خلاف این تصور را به اثبات می‌رساند.