گناه مقدس

کتاب «گناه مقدس» یکی از رمان‌های اجتماعی حسینقلی مستعان است که نخستین بار در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی توسط انتشارات جاوید منتشر شد. این اثر از جمله رمان‌هایی به شمار می‌رود که مستعان در آن بیش از آنکه بر ماجراجویی یا روایت تاریخی تکیه کند، به مسائل اخلاقی، عاطفی و اجتماعی می‌پردازد.
داستان از زبان راوی اول‌شخص آغاز می‌شود؛ جوانی حدود بیست‌وشش یا بیست‌وهفت ساله که در آستانه پایان تحصیلات پزشکی است و از همان صفحات نخست اعتراف می‌کند عملی انجام داده که از نگاه جامعه «گناه» محسوب می‌شود، اما خود آن را درست‌ترین و انسانی‌ترین تصمیم زندگی‌اش می‌داند. این اعتراف، محور اصلی رمان را شکل می‌دهد و خواننده را به تدریج با گذشته، انگیزه‌ها و موقعیت‌های اخلاقی شخصیت اصلی آشنا می‌کند. مستعان در این رمان تقابل میان قضاوت اجتماعی و وجدان فردی را بررسی می‌کند و می‌کوشد نشان دهد که گاهی عملی که از دید عرف ناپسند یا گناه تلقی می‌شود، ممکن است از منظر اخلاق انسانی، ایثار یا مسئولیت‌پذیری قابل دفاع باشد. به همین دلیل، عنوان «گناه مقدس» اشاره‌ای استعاری به همین تضاد میان ظاهر و حقیقت دارد.
از نظر سبک، کتاب با نثری روان و داستان‌گو نوشته شده که از ویژگی‌های آثار حسینقلی مستعان است. او با استفاده از روایت خطی، گفت‌وگوهای فراوان و فضاسازی احساسی، داستانی می‌آفریند که بیش از آنکه بر پیچیدگی‌های فرمی تکیه داشته باشد، بر کشش روایی و درگیری‌های اخلاقی شخصیت‌ها استوار است. این ویژگی باعث شد آثار او در میان خوانندگان عام دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ محبوبیت زیادی پیدا کنند.