تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان: از ماد تا انقراض سلسله پهلوی

معرفی اجمالی
«تاریخ تطبیقیی ایران با کشورهای جهان»، کتابی است به زبان فارسی که با هدف تطبیق وقایع تاریخی ایران با سایر کشورهای جهان، جهت استفاده علاقمندان، نگارش یافته است.

ساختار
کتاب دارای چهار بخش و هر بخش مشتمل بر فصولی است: بخش اول با عنوان «سلسله‏های قبل از اسلام» دارای پنج فصل، بخش دوم با عنوان «ایران بعد از اسلام» دارای چهار فصل، بخش سوم با عنوان «از طاهریان تا حمله مغول» دارای یک مقدمه و یازده فصل و بالاخره بخش چهارم با عنوان «از استیلای مغول تا انقراض سلسله پهلوی» دارای نه فصل می‏باشد. شیوه مولف در بیان مطالب بدین گونه است که هر یک از فصول را با نام یکی از سلسله‏ها آغاز می‏کند و پس از آن به بررسی وقایع تاریخی به صورت تطبیقی، بر محور شکل‏گیری سلسله مذکور می‏پردازد.

گزارش محتوا
علیرغم اهمیت موقعیت جغرافیایی ایران و روابط سیاسی دوستانه یا خصمانه سلاطین ایران با کشورهای دیگر، تاکنون هیچ گونه تلاشی در راستای تطبیق حوادث تاریخی این مرز و بوم با حوادث تاریخی که همزمان در سایر کشورهای جهان روی می‏داده است، صورت نگرفته است. از این رو مولف در این کتاب در صدد است که به تطبیق کلیات حوادث تاریخی ایران در دوره‏های قبل و بعد از اسلام با حوادث مهم دیگر کشورها در همان اعصار بپردازد. مولف در تطبیق حوادث تاریخ ایران بعد از اسلام، مدت خلافت خلفای عباسی را اساس قرار داده و حکمرانان معاصر هر یک از خلفا را مشخص نموده است. با توجه به حوادث دنیای گذشته و تطبیق آن با دوران خلافت هر یک از خلفای بنی‏عباس و معاصران آنها می‏توان به حوادث دوران حکومت هر یک از حکمرانان سلسله‏های ایرانی آگاهی یافت. مولف، پس از پایان یافتن خلافت خلفای عباسی، اساس و مبنای کار را در تطبیق حوادث تاریخی، روی کارآمدن سلسله ایلخانان قرار داده است. همچنین پس از انقراض این سلسله، اساس کار در تطبیق حوادث تاریخی ایران، تشکیل سلسله صفویه قرار داده شده است که حوادث تاریخی این دوره تا انقراض سلسله پهلوی مورد تطبیق قرار می‏گیرد.

ویژگی
ویژگی خاص این کتاب این است که اولین اثر نگارش یافته به زبان فارسی است که به بررسی تطبیقی حوادث تاریخی می‏پردازد.

وضعیت
کتاب حاضر به قلم دکتر عزیز الله بیات برای دومین بار منتشر شده و حاوی پاورقی‏هایی به قلم نگارنده و نیز فهرست مطالب و منابع می‏باشد.

منابع:
 ۱ - مقدمه مولف.  ۲ - متن کتاب

فهرست مطالب
عنوان صفحه
یادداشت مولف  ۷ 
بخش اول-سلسله‌های قبل از اسلام  ۹ 
فصل اول-مادها ( ۷۸۰ - ۵۵۰  ق م.) ۱۱ 
فصل دوم-سلسله هخامنشی ( ۵۵۹ - ۳۳۰  ق م.) ۱۵ 
فصل سوم-اسکندر و سلوکیه‌ها ( ۳۳۰ - ۳۲۳  ق م.) ۲۵ 
فصل چهارم-سلسله اشکانیان ( ۲۵۰  ق م. تا  ۲۲۶  م.) ۳۳ 
فصل پنجم-سلسله ساسانی ( ۲۲۶ - ۶۵۲  م.) ۵۱ 
بخش دوم-ایران بعد از اسلام  ۷۳ 
فصل اول-ظهور اسلام  ۷۵ 
فصل دوم-خلفای راشدین ( ۱۱ - ۴۱  ه‍. ق.) ( ۶۳۲ - ۶۶۱  م.) ۸۱ 
فصل سوم-خلفای اموی ( ۴۱ - ۱۳۲  ه‍. ق.) ( ۶۶۱ - ۷۴۹  م.) ۸۷ 
فصل چهارم-خلفای عباسی ( ۱۳۲ - ۶۵۶  ه‍. ق.) ( ۷۴۹ - ۱۲۵۸  م.) ۹۱ 
بخش سوم-از طاهریان تا حمله مغول  ۲۰۵ 
مقدمه  ۲۰۷ 
فصل اول-طاهریان ( ۲۰۶ - ۲۵۹  ه‍. ق.) ( ۸۲۱ - ۸۷۲  م.) ۲۰۹ 
فصل دوم-علویان طبرستان ( ۲۵۰ - ۳۱۶  ه‍. ق.) ( ۸۶۴ - ۹۲۸  م.) ۲۱۳ 
فصل سوم-صفاریان ( ۲۴۷ - ۳۹۳  ه‍. ق.) ( ۸۶۱ - ۱۰۰۲  م.) ۲۱۷ 
فصل چهارم-سامانیان ( ۲۷۹ - ۳۸۹  ه‍. ق.) ( ۸۹۲ - ۹۹۸  م.) ۲۲۳ 
فصل پنجم-دیالمه آل زیار ( ۳۱۶ - ۴۳۳  ه‍. ق.) ( ۹۱۸ - ۱۰۴۱  م.) ۲۳۱ 
فصل ششم-دیالمه آل بویه ( ۳۲۰ - ۴۴۷  ه‍. ق.) ( ۹۳۲ - ۱۰۵۵  م.) ۲۳۷ 
فصل هفتم-غزنویان ( ۳۵۱ - ۵۸۲  ه‍. ق.) ( ۹۶۲ - ۱۱۸۶  م.) ۲۴۵ 
فصل هشتم-غوریان ( ۵۴۳ - ۶۱۲  ه‍. ق.) ( ۱۱۴۸ - ۱۲۱۵  م.) ۲۵۳ 
فصل نهم-سلجوقیان ( ۴۲۹ - ۵۹۰  ه‍. ق.) ( ۱۰۳۴ - ۱۱۹۳  م.) ۲۵۹ 
فصل دهم-اتابکان و خوارزمشاهیان  ۲۶۹ 
فصل یازدهم-معاصران خلفای عباسی در ایران  ۲۷۵ 
بخش چهارم-از استیلای مغول تا انقراض سلسله پهلوی  ۲۸۵ 
فصل اول-استیلای مغول و ایلخانان  ۲۸۷ 
فصل دوم-فترت بین دوره ایلخانی و دوره تیموری  ۳۳۳ 
فصل سوم-سلسله تیموریان ( ۷۷۱ - ۹۱۶  ه‍. ق.) ( ۱۳۶۹ - ۱۵۱۰  م.) ۳۵۵ 
فصل چهارم-ترکمانان آق‌قویونلو و قراقویونلو  ۳۸۵ 
فصل پنجم-سلسله صفویه ( ۹۰۵ - ۱۱۴۸  ه‍. ق.) ( ۱۴۹۹ - ۱۷۳۵  م.) ۳۸۹ 
فصل ششم-سلسله افشاریه ( ۱۱۴۸ - ۱۲۱۸  ه‍. ق.) ( ۱۷۳۵ - ۱۸۰۳  م.) ۴۵۳ 
فصل هفتم-سلسله زندیه ( ۱۱۶۳ - ۱۲۰۹  ه‍. ق.) ( ۱۷۴۹ - ۱۷۹۴  م.) ۴۶۳ 
فصل هشتم-سلسله قاجاریه ( ۱۲۰۹ - ۱۳۴۳  ه‍. ق.) ( ۱۷۹۴ - ۱۹۲۴  م.) ۴۸۱ 
فصل نهم-سلسله پهلوی ( ۱۳۴۳ - ۱۳۹۹  ه‍. ق.) ( ۱۹۲۴ - ۱۹۷۹  م.) ۵۶۵ 
فهرست منابع  ۶۱۵