آداب معاشرت

کتاب «آداب معاشرت» از صدیقه دولت‌آبادی از نخستین کتاب‌های فارسی درباره رفتار اجتماعی و شیوه معاشرت در جامعه نوین ایران است. این اثر در سال ۱۳۱۵ خورشیدی به همت کمیسیون ادبی کانون بانوان و توسط شرکت چاپ خودکار منتشر شد.
صدیقه دولت‌آبادی، از پیشگامان جنبش زنان ایران، روزنامه‌نگار، بنیان‌گذار روزنامه زبان زنان و از فعالان برجسته عرصه آموزش دختران و اصلاحات اجتماعی بود. «آداب معاشرت» یکی از آثار شناخته‌شده اوست که در کنار فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی‌اش جایگاه ویژه‌ای دارد.
محتوای کتاب به بیان اصول رفتار اجتماعی، احترام متقابل، نظم، نزاکت، شیوه درست برخورد با دیگران و آداب حضور در محیط‌های عمومی و خانوادگی می‌پردازد. این کتاب تنها یک راهنمای تشریفات یا رفتارهای ظاهری نیست، بلکه بازتابی از دیدگاه‌های اصلاح‌طلبانه نویسنده درباره تربیت اجتماعی، فرهنگ شهروندی و نقش زنان در جامعه ایرانِ دوره پهلوی اول است. بسیاری از توصیه‌های آن با هدف ترویج رفتارهای مدنی، مسئولیت‌پذیری و ارتقای فرهنگ عمومی نوشته شده‌اند.
از آنجا که کتاب در دهه ۱۳۱۰ نوشته شده، برخی توصیه‌ها و مثال‌های آن متناسب با فضای فرهنگی و اجتماعی همان دوره است و ممکن است امروز جنبه‌ای تاریخی داشته باشد. با این حال، برای پژوهشگران تاریخ اجتماعی، مطالعات زنان، آموزش و تحول فرهنگ عمومی در ایران، این اثر منبعی ارزشمند به شمار می‌آید؛ زیرا نشان می‌دهد یکی از مهم‌ترین فعالان حقوق زنان ایران، «آداب معاشرت» را نه صرفاً مجموعه‌ای از تشریفات، بلکه بخشی از فرایند نوسازی و آموزش جامعه می‌دانست.