روحانیون و مشروطیت

مقدمه نویسنده:
وقتی برای نخستین بار با تاریخ مشروطیت ایران آشنا شدم، هفده سال داشتم. اولین آشنائی من از طریق کتاب انقلاب مشروطیت ایران نوشته دکتر مهدی ملکزاده صورت گرفت. این کتاب تصوراتی خاص درباره مشروطیت یعنی رویدادی که سر آغازی تازه در زندگی ما ایرانیان گشود در من ایجاد کرد . ولی این تصورات پایدار نماند و بمرور زمان و در اثر مطالعات بعدی دستخوش تغییرات فراوان شد. تا اینکه بالاخره شکل تازه ای بخود گرفت و زمانی رسید که ادامه مطالعه نتوانست بآن شکل دیگری ببخشد. وقتی باین مرحله رسیدم یعنی آن زمان که تصوراتم شکل گرفت و کامل شد بهتر آن دیدم که بنویسم تا بروی کاغذ آوردن تصوراتم و فلسفه انسانی خود را در مورد دفاع از «حقیقت» و «عدالت» انجام دهم و آنچه که نوشته ام جز تلاشی در این راه چیز دیگری نیست.
عوامل بیشماری موجب برقراری مشروطیت در ایران شدند و یکی از این عوامل روحانیون بودند و آن کس که در تاریخ مشروطیت مطالعه می کند در اولین مراحل به روحانیون و نقش آنان در این رویداد برخورد می کند و این مساله ای است که باید مورد توجه قرار گیرد. چون انقلاب در سراسر دنیا با جنبش ضد دین همراه بوده است و انقلاب ایران را می توان در حقیقت حالتی خاص و انقلابی استثنائی نامید و من تصور می کنم با بررسی نفوذ روحانیون در انقلاب مشروطیت ایران بتوانم وظیفه خود را در مقابل وجدانم انجام دهم و دین خود را به وطنم ادا کنم.