بحرین، حقوق هزار و هفتصد ساله ایران

کتاب «بحرین: حقوق هزار و هفتصد ساله ایران» نوشته سعید نفیسی اثری تاریخی و سیاسی درباره پیشینه تاریخی و ادعای ایران نسبت به بحرین است که نخستین‌بار در سال ۱۳۳۴ خورشیدی (۱۹۵۵ میلادی) منتشر شد. نفیسی در این کتاب تلاش می‌کند با تکیه بر شواهد و منابع تاریخی، حضور و حاکمیت ایران بر بحرین را در دوره‌های مختلف تاریخی دنبال کند و نشان دهد که پیوند بحرین با ایران، از نظر او، سابقه‌ای بسیار طولانی دارد. عنوان کتاب نیز به همین استدلال اشاره دارد و «هزار و هفتصد سال» را به‌عنوان قدمت حقوق تاریخی ایران بر بحرین مطرح می‌کند. پس کتاب را باید در چارچوب مناقشه تاریخی و سیاسی ایران و بریتانیا بر سر بحرین در میانه قرن بیستم مطالعه کرد، نه صرفاً به‌عنوان یک تاریخ عمومی بحرین.
در سال انتشار نخست کتاب، مسئله بحرین یکی از موضوعات مهم سیاست خارجی ایران و روابط ایران و بریتانیا بود. اهمیت کتاب از این جهت بیشتر می‌شود که نفیسی، که از مورخان و ایران‌شناسان برجسته قرن بیستم ایران بود، در دوره‌ای درباره این موضوع قلم زده که بحث درباره حاکمیت ایران بر بحرین جنبه‌ای کاملاً سیاسی و دیپلماتیک پیدا کرده بود. او در کنار بررسی گذشته تاریخی، از مجموعه‌ای از شواهد مربوط به تاریخ ایران و خلیج فارس برای تقویت دیدگاه خود استفاده می‌کند. به همین دلیل، اثر را می‌توان نمونه‌ای از تاریخ‌نگاری ملی‌گرایانه درباره مسئله بحرین دانست؛ یعنی کتابی که علاوه بر ارزش تاریخی، بازتاب‌دهنده فضای سیاسی و فکری ایران در دهه ۱۳۳۰ نیز هست.