moreak09

بی تردید این کتاب یکی از شاهکارهای مسلم ادبیات آمریکا در نیمه دوم قرن بیستم است. اثری مشکل ولیکن بی نهایت موشکافانه و به نوعی طنزی تلخ از جامعه آمریکا که ملقمه ای از حماقت و ساده باوری و مصرف گرایی است و کعبه آمال بسیاری. داستان مختص به آمریکا نیست بلکه روایتی است از جهان امروز و فارغ از ملیت و کشورها و جهانی که در حال زوال است. ترجمه بسیار عالی و حرفه ای خاکسار خواندن آنرا دو چندان جذاب ساخته است. به جرات میتوانم بگویم که این تک اثر جان کندی تول را میتوان در کنار برترین آثار ادبی پنجاه سال اخیر قرارداد.

گاه از پانویس های دوستان تعجب میکنم و در مواردی به این نتیجه میرسم که بسیاری بدون خواندن کتاب و صرفا با توجه به اینکه نویسنده آن زیباکلام است به رد آن پرداخته و آنرا اثری سفارشی می پندارند و برخی نیز با توجه به پیش زمینه فکری خود از رضاشاه حاضر به قبول این نکته نیستند که شاید در برخی از دیدگاههای خود راه غلط پیموده اند. باری به هرجهت در این کتاب زیباکلام کوشیده که برخی از حقایق را در مورد رضاشاه بازگو کند هرچند با زمینه فکری و تعاریفی که امروزه از مفاهیم چموکراسی و دیکتاتوری داریم به این نتیجه برسد که رضاشاه علی رغم خدمات ارزنده ای که در راستای نوسا.ی و مدرنیته در ایران قاجاریه انجام داد در نهایت انسانی دیکتاتور و شکاک بود. رضاشاه را باید در زمان خودش دید و با توجه به شرایط سیاسی و تحولات اجتماعی آنروز مورد ارزیابی قرار داد. دو کتاب ارزنده دیگر در مورد رضاشاه وجود دارد. "خاطراتی از رضا شاه" که به شرح یادداشتهای روزانه بهبودی میپردازد و دومی آن "ایران و ظهور رضاخان" نوشته دکتر سیروس غنی که به بررسی اسناد و مکاتبات سفارت انگلیس در تهران و و.ارت خارجه آن کشور در بازه زمانی قبل از سال 1299 تا برکناری رضاشاه را دربرمیگیرد. توصیه میکنم این دو کتاب را بخوانید و کتاب اخیر صادق زیباکلام نیز بیشتر بر مبنای استفاده از اسناد کتاب دوم نگاشته شده. به هرحال ایران چین عظیمی به رضاشاه دارد و شاید برای انجام چنین اقداماتی در جامعه آنروز ایران استبداد نیز می باید به مثال وسیله ای به کارآید. در خاتمه اینکه کتاب .یباکلام از جمله کتابهایی است که سعی کرده با نگاهی تقریبا بیطرفانه و به شیوئ ای ژورنالیستی به روشن نمودن بخشی از زندگانی مردی بپردازد که ایران امروز را بنیان نهاد.

در این کتاب که به سفارش لژ گلوبالیستها تهیه شده چیز تازه ای نمی یابید و آنچه که وسایل ارتباط جمعی آمریکا و اروپا به راه انداخته اند چیزی بیش از بازار گرمی نیست. جنگ مابین سیستم بانکی و بازار بورس آمریکا که به عنوان نماد اصلی گلوبالیزم شناخته میشود و سیستم سرمایه داری لیبرل ناسیونالیسم آمریکا که از جانب صاحبان صنایع و تولید کنندگان نمایندگی میشود از مدتها پیش از انتخاب دونالد ترامپ آغاز شده بود و این کتاب به نوعی در جواب به تهاجماتی است که بر علیه هیلاری کلینتون به عنوان سمبل گلوبالیزم در دوران قبل از انتخابات صورت گرفت. دونالد ترامپ سمبل سرمایه داری ملی آمریکاست که در پی احیای قدرت آمریکا به عنوان تنها ابر قدرت جهان است. در این بازی ترامپ نمایشی است در پشت ویترین و سیاستگذاران اصلی را باید در کمپانیهای بزرگ آمریکا یافت. به عقیده من این کتاب اثری معکوس را بر خوانندگان آمریکایی خواهد داشت و تنها نقل قولی از یک سیاهپوست آمریکایی که در مورد شخصیت ترامپ از جانب خبرنگار سی بی اس مورد پرسش قرار گرفت کافیست که " اگر ترامپ روان پریش است و با این حالت روانی توانسته است نرخ بیکاری در آمریکا را به پایین ترین حد از سال 2000 برساند و بار دیگر نام آمریکا را در جهان احیا کند باید گفت که بوش و اوباما بسیار روان پریش تر از وی بوده اند چون آنها نتوانستند به این خواسته حداقلی نیز نزدیک شوند".

شاید بتوان روشنتر موضوع را بیان کرد. ایده های مارکس به مانند ابزار اولیه جهت تدوین فلسفه ای سیاسی به کار رفته است. به عبارتی تفسیرهای متفاوت سبب ایجاد ایدئولوژیهای گوناگون شده اند و با خواندن آثار مارکس در نهایت به این نتیجه میرسیم که همگی با بهره گیری از آموزه های مارکس به چنین برداشتی رسیده اند. برنشتاین آثار مارکس را برای تدوین اصول سوسیال دمکراسی مورد استفاده قرار میدهد و لوکزامبورگ آنرا به وسیله ای برای بیان عقیده سوسیالیسم انقلابی. مارشه و برلینگوئر آنرا به ابزاری جهت تدوین کمونیسم غیر پرولتاریایی به کار میبرند و لنین و استالین به عنوان وسیله ای برای ایجاد دیکتاتوری پرولتاریا. لوکاچ آنرا به وسیله ای جهت نقد لنینیسم بدل میسازد و دوبچک از آن فلسفه سیاسی را پدید می آورد که به بهار خونین پراگ انجامید. و جالب اینکه هیچیک از عقاید فوق از آموزه های مارکس تخطی نکرده اند. بازخوانی آثار مارکس از این جهت حائز اهمیت است که به زعم من میتواند در این جهان سرگشته و به دور از انسانگرایی دریچه ای را برای یافتن جوابهایی بر معضلات موجود بیابد. به هرحال این آموزه ها به مانند مصالحی هستند که با سلیقه معمار بناهای گوناگون را میسازند و از نظر من همین میتواند ارزش و صلابت تفکرات مارکس را گواهی دهد.

ماکس هورکهایمر و تئود.ر آدورنو را بنیانگزاران مکتب فرانکفورت میشناسند که با ورود فروم. مارکوزه . بنیامین سنگ بنای اصولی را نهادند که به "نئومارکسیسم" شناخته میشود. و با ورود هابرماس و اشمیت به عنوان دومین نسل این مکتب غنی تر گردید. پیروان این مکتب تحقیقات جامعه شناختی و فلسفی خود را بر اساس آموزه های مارکس و فروید بنیاد نهاده اند ولیکن مشکل اینست که مفهوم بسیاری از واژگان های به کار رفته در آثار این اندیشمندان تفاوت زیادی با تعاریف متقدمان دارد . کتاب حاضر مرجعی مفید برای آن دسته از خوانندگان است که مایل به مطالعه در زمینه آثار متفکران نئومارکسیست دارند.