سفرنامه تاورنیه

به تصحیح و تجدید نظرکلی: حمید ارباب شیرانی

سفرنامه تاورنیه، تالیف ژان باپتیست تاورنیه به زبان فارسی از سفر مولف اروپایی به ایران می‌باشد. تاورنیه یکی از بزرگترین سیاحان قرن هفدهم میلادی است که در شناساندن ایران به بیگانگان و به خصوص فرانسویان نقش زیادی ایفا کرده است. حقیقت‌بینی و موشکافی وی در این سفرنامه، به طوری است که همه جا کاملا به چشم می‌خورد و خواننده را به تحسین وا می‌دارد.
تاورنیه مطمئنا ایران را بهتر از ایرانیان همزمان خویش شناخته است، زیرا در شش سفر طولانی که به ایران داشته، با نظری دقیق نسبت به همه امور، از بزرگترین مسائل تا کوچک‌ترین آن‌ها توجه کرده و با صراحت و صداقت آن چه دیده و در اطرافش گذشته به رشته تحریر در آورده است. بدون شک تاورنیه از سیاحان هم‌زمان و جهانگردان بعد از خود ارزش و اهمیت بیشتری دارد، زیرا: تعداد مسافرت‌ها و مدت اقامتش در هر یک از این اسفار خیلی بیشتر از دیگران بوده است، و حق تقدم او نسبت به جهانگردان آن زمان حتی شاردن او را برتر می‌سازد، به اضافه در دوره‌ای اقدام به این مسافرت‌ها نموده که عظمت و جلال ایران به آخرین حد خود رسیده و هنر و صنعت ایرانی مراحل کمال خود را می‌پیموده است. همچنین شرح راه‌ها، شهرها، دهات، گفتگوها و برخوردها و حوادث را با اسلوبی دقیق و همه جانبه و مبسوط بیان نموده است. در همه سفرهایش نقاش مخصوصی به دنبال آورده که شاهکارهای معماری، نقشه شهرها، قلاع، پل‌ها، البسه مخصوص ایرانیان و حتی وسائل ساده زندگی آن دوره را ترسیم نموده است.
و ما از برکت همین علاقه است که اکنون حداقل آن همه شاهکار هنری را با آن که اغلب نابود شده، بر روی تابلو در این کتاب می‌بینیم و می‌ستاییم.